سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

531

تاريخ ايران ( فارسى )

ايران را مبدل به يك ماشين جنگى مؤثرى بنمايند . پس از بازگشت ميسيون نظامى انگليس در دورهء سلطنت محمد شاه افسران فرانسوى دوباره در اين صحنه ظاهر شدند . بعدها افسران ايتاليائى بار ديگر افسران فرانسوى در ايران پديدار شدند . در سال 1878 بريتانياى كبير از كمك و مساعدت بايران مضايقه نمود و در نتيجه يك ميسيون اطريشى بايران آمدند ولى آنها جز يك پيشرفت جزئى در آرتش كار ديگرى نكردند و افسران آن بتدريج دست از كار كشيدند . روس‌ها اين وظيفه را بر عهده گرفته و درست در موقع حضور ميسيون اطريشى رژيمانى به شكل قزاق تشكيل و مرتب شد . تزار يكهزار تفنگ بردان « 1 » و چند توپ بايران هديه نمود و بواسطهء لياقت و پشتيبانى افسران روسى اين رژيمان به يك بريگاد ( تيپ ) توسعه يافت و اين تيپ با توپخانهء خود نمونهء مؤثرترين واحد آرتش ايران گرديد . امتياز رويتر 1872 م در سال 1871 شاه سفير و نمايندهء خود را در قسطنطنيه به مقام صدراعظمى كه مدتى بود كسى عهده‌دار آن نبود برگزيد . ميرزا حسين خان نخست وزير جديد از روى صداقت خيال ميكرد كه نجات ايران فقط در انجام تعهدات مندرجهء در معاهده‌اى كه با روس‌ها بسته شده قرار دارد ، در صورتى كه اصلاح كشور را معتقد بود كه بايد به انگليس‌ها بسپارد . بنابراين او براى تعقيب سياست خود تصميم گرفت كه يك انحصار فوق العاده معظمى را براى ساختمان راه‌آهن ، استخراج معادن و تأسيس يك بانك ملى ايجاد نمايد . در مقابل آن حقوق گمركى و در حقيقت تمام منابع عايدى امپراطورى را به گرو و وثيقه بگذارد . اين امتياز عظيم به بارون جوليوس دورويتر « 2 » كه به تابعيت دولت انگلستان درآمده بود واگذار شد . اين شخص نيز نقشه‌اى كشيده و تصميم گرفت كه اجراى اين كار بزرگ را برعهدهء چند كمپانى بگذارد تا با يكديگر شروع به كار نمايند . شاه با بىاطلاعى كامل از سياست اروپائيان در چنين زمانى شروع به اولين سفر اروپاى خود كرد . در محافل پطرو گراد بر ضد اعطاى اين امتياز عظيم فوق العاده رنجش شديدى احساس نمود . علاوه بر اين اعليحضرت انتظار داشت در انگلستان استقبال و حرارتى

--> ( 1 ) - Bardan ( 2 ) - Baron Julius de Reuter